Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerinin dünya genelinde hızla yayılması, bu sistemlerin enerji tüketimiyle ilgili tartışmaları da beraberinde getirdi. Büyük Dil Modelleri’nin eğitimi sırasında kullanılan devasa veri merkezlerinin yüksek elektrik ihtiyacı sık sık gündeme gelirken, günlük kullanımda yapay zekâ sohbetlerinin ne kadar enerji harcadığı uzun süre belirsizliğini korumuştu.
Ancak son raporlar, sıradan bir kullanıcının ChatGPT veya benzeri modellerle her etkileşiminde düşündüğünden çok daha küçük bir elektrik tüketimine yol açtığını ortaya koyuyor. Yapılan hesaplamalar, bir yapay zekâ sorusunun bir LED ampulü yalnızca iki dakika çalıştırmaya eşdeğer enerji harcadığını gösteriyor. Bu veriler, bireysel kullanımın çevresel etkisinin abartıldığı yönündeki görüşleri güçlendirirken, asıl tartışmanın eğitim ve ölçeklenme süreçlerinde yoğunlaşması gerektiğine işaret ediyor.
East Anglia Bylines tarafından aktarılan teknik değerlendirmelerde, günlük kullanıcı seviyesinde yapay zekâ sohbetinin enerji maliyetinin oldukça düşük olduğu vurgulandı. Enerji şirketlerinin ve teknoloji devlerinin yaptığı karşılaştırmalar da bu durumu teyit ediyor.
Google’ın Gemini modeli üzerine gerçekleştirdiği ölçümlere göre tek bir sorunun ortalama 0,24 watt-saat elektrik harcadığı belirtilirken, OpenAI CEO’su Sam Altman da ChatGPT için bu değerin yaklaşık 0,34 watt-saat olduğunu açıkladı. Çeşitli bağımsız analizler ışığında, ortalama bir yapay zekâ sorusunun yaklaşık 0,3 watt-saatlik enerji tüketimine karşılık geldiği kabul ediliyor.
Yapay Zekâ Soru Başına Ne Kadar Enerji Kullanıyor?
Tek bir yapay zekâ sorusunun 0,3 Wh civarında enerji tüketmesi, gündelik elektronik cihazlarla kıyaslandığında oldukça düşük bir seviyeye denk geliyor. 10 watt gücünde bir LED ampulün iki dakika boyunca yanması ya da bir buzdolabının altı dakika çalışması ile aynı enerji miktarı olduğu ifade ediliyor. Küçük bir televizyonun saatte yaklaşık 30 Wh enerji harcadığı düşünüldüğünde, yarım saatlik bir dizi bölümünün izlenmesi, yaklaşık 50 yapay zekâ sorusu ile aynı elektrik tüketimini oluşturuyor.
Bu ölçümler, gün içinde ortalama 10 soru soran bir kullanıcının yıllık enerji tüketiminin kişi başı 1 kilovat-saat seviyesinde kaldığını gösteriyor. Birleşik Krallık hanelerinde yıllık ortalama elektrik kullanımının 2.700 kWh seviyesinde olduğu düşünüldüğünde, yapay zekâ sohbetlerinin evsel tüketimin yalnızca yüzde 1’ine karşılık geldiği ortaya konuyor. Soru sayısı arttıkça oran yükseliyor ancak yine de hane ölçekli elektrik kullanımıyla kıyaslandığında enerji yükünün oldukça sınırlı kaldığı belirtiliyor.
Gelecek Yıllarda AI Enerji Tüketimi Nasıl Şekillenecek?
Uzmanlara göre, tek bir sorunun enerji maliyetini gösteren bu veriler, toplam tüketimin nasıl bir noktaya evrileceği konusunda tek başına belirleyici değil. Çünkü toplam enerji kullanımını esas etkileyen temel unsur, yapay zekâ kullanımının ölçeği ve yaygınlığı. Teknoloji endüstrisi, son on yılda enerji verimliliğini artıran ciddi ilerlemeler kaydetti. Bu gelişme sayesinde veri merkezlerinin toplam elektrik tüketimi kullanım artışına rağmen yalnızca sınırlı ölçüde yükseldi.
Ancak 2024 ABD Veri Merkezi Enerji Raporu’nun ortaya koyduğu projeksiyonlar, yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte toplam enerji talebinin kaçınılmaz şekilde artacağını gösteriyor. Rapora göre, ABD’de veri merkezlerinin 2028 yılına kadar yıllık 325 ila 580 teravat-saat arasında enerji tüketmesi öngörülüyor; bu değer ülkenin toplam elektrik kullanımının yüzde 6,7 ila 12’sine karşılık geliyor.
Teknoloji şirketlerinin enerji ve su tüketimi konusunda daha şeffaf veri paylaşması gerektiği sık sık dile getirilirken, mevcut açıklamalar bu yönde atılmış ilk adımlar olarak değerlendiriliyor. Yapay zekâ modellerinin enerji verimliliğinde atılacak yeni teknolojik adımların, uzun vadede toplam tüketimi dengeleyip dengeleyemeyeceği ise sektörün önündeki en kritik belirsizliklerden biri olarak öne çıkıyor.
