Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), erken emeklilik sisteminde kritik bir düzenlemeyi hayata geçirdi.
Mayıs 2025’te yürürlüğe giren yeni Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), bilinen adıyla “yıpranma payı” sistemi köklü biçimde değişti.
Yeni düzenlemeyle bazı meslekler avantajlarını korurken, birçok meslek grubu artık bu haktan yararlanamayacak.
FHSZ Nedir ve Ne Sağlar?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, tehlikeli ve yıpratıcı işlerde çalışanların daha erken emekli olabilmesini sağlayan bir düzenlemedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında uygulanan sistem, riskli işlerde çalışanlara ek prim günü kazandırır.
- Riskli işlerde: Her 360 güne 60 ila 90 gün ek süre
- Çok tehlikeli işlerde (örneğin yer altı madeni): 360 güne 180 gün ek süre
Ancak bu avantaj, emeklilik yaşını en fazla 3 yıl kısaltabilir.
Yani yıpranma payı sınırsız bir indirim değil, risk düzeyine göre belirlenmiş bir haktır.
Yeni FHSZ Düzenlemesi: Kimler Kapsamda Kaldı?
Mayıs 2025 itibarıyla yürürlüğe giren değişiklikle, yalnızca doğrudan fiziksel risk taşıyan işlerde görev yapan çalışanlar FHSZ kapsamına alınacak.
Yeni listede yer alan meslekler şunlar:
- Yer altı madencileri
- Demir-çelik fabrikası işçileri
- Asit ve cıva üretiminde çalışanlar
- Sağlık personeli (doktor, hemşire, ebe)
- Polis, jandarma, sahil güvenlik, MİT personeli
- İtfaiyeciler
- Ceza infaz kurumu çalışanları
- Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları
- Gazeteciler ve TRT personelleri
Bu gruplar, yaptıkları işin fiziksel ve ruhsal riski nedeniyle erken emeklilik avantajlarını korumaya devam ediyor.
Artık FHSZ Hakkı Olmayan Meslekler
SGK’nın açıklamasına göre, fiziksel risk düzeyi düşük olan bazı meslekler sistem dışına çıkarıldı.
Yeni düzenlemeyle artık aşağıdaki mesleklerde çalışanlar yıpranma payı alamayacak:
- Belediye başkanları
- Aşçılar, çaycılar, bekçiler
- Bar ve restoran çalışanları
- Sekreterler, danışmanlar, hizmetliler
- Muhasebeciler
- Spor kulübü yöneticileri
- Balık toptancıları
- Dış ticaret ve ihracat uzmanları
Bu kişilerin işlerinin doğrudan fiziksel yıpranma içermediği gerekçesiyle sistem dışına alındığı belirtildi.
Meslek Kodu Bildirimi Artık Hayati Önemde
Yeni sistemle birlikte işverenlerin SGK’ya doğru meslek kodu bildirmesi erken emeklilik açısından kritik hale geldi.
Yanlış yapılan kod bildirimi, bir çalışanın yıpranma payı hakkını tamamen ortadan kaldırabiliyor.
Örnek:
Eğer bir itfaiyeci, SGK sisteminde “araç sürücüsü” olarak bildirilirse, FHSZ hakkı otomatik olarak reddediliyor.
Bu nedenle SGK, “meslek kodu düzeltme” başvuru mekanizmasını devreye aldı.
Yanlış kod bildirimi yapılan durumlarda işveren, bağlı bulunduğu SGK müdürlüğüne başvurarak düzeltme talebi oluşturabilecek.
İnceleme sonucu uygun görülürse, çalışan yeniden yıpranma hakkı kapsamına alınacak.
Uzmanlardan Uyarı: “Her Kod Hakkı Belirliyor”
SGK uzmanları, bu yeni dönemde her meslek kodunun erken emeklilik açısından belirleyici olacağını vurguluyor.
İşveren ve çalışanların, hem kayıt hem de güncellemeleri dikkatle yapması gerektiği belirtiliyor.
