EYT düzenlemesinin ardından Türkiye’de milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren bir konu yeniden gündemin merkezine yerleşti: staj ve çıraklık sigortasının emeklilik başlangıcı sayılması.
Yıllardır çözüm bekleyen bu sorun, Meclis’e gelmesi planlanan yeni torba yasa ile köklü biçimde değişebilir. Düzenleme kabul edilirse, staj döneminde yapılan sigorta “ilk işe giriş tarihi” olarak kabul edilecek ve yüz binlerce kişi için erken emeklilik kapısı açılacak.

Staj Sigortası Neden Emeklilikten Sayılmıyordu?

Mevcut sosyal güvenlik sistemi primleri iki başlık altında topluyor:

• Kısa Vadeli Sigorta Kolları: İş kazası ve meslek hastalıkları primleri
• Uzun Vadeli Sigorta Kolları: Emeklilik için gerekli malullük, yaşlılık ve ölüm primleri

Staj ve çıraklık sigortası bugüne kadar yalnızca kısa vadeli sigorta olarak kabul edildiği için, bu dönemler emeklilik başlangıcı olarak sayılmadı.
Bu nedenle 16–17 yaşında staj yapan yüz binlerce kişi, “adıma prim yattı ama başlangıç kabul edilmedi” diyerek yıllarca mağduriyet yaşadı.

Yeni Torba Yasada Ne Değişecek?

Gündeme alınan torba yasa, sistemdeki bu adaletsizliği ortadan kaldırmayı hedefliyor. Yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde:

Staj–çıraklık sigorta tarihleri emeklilik başlangıcı olacak

Prim günleri artmasa bile sigorta girişi öne çekileceği için emeklilik yaşı da düşecek.

Yüz binlerce kişi EYT kapsamına girebilecek

1998’de staj yapan ancak 2000’de gerçek sigortalı işe başlayan yüz binlerce kişi, düzenleme sonrası EYT’li sayılarak yaş şartı olmadan emekli olabilecek.

Sosyal güvenlik uzmanları bu düzenlemeyi “teknik değil, tamamen hakkaniyete dayalı bir düzeltme” olarak değerlendiriyor.

Kadın Çalışanlara Çifte Avantaj

Bu düzenlemeden en büyük faydayı kuşkusuz kadın çalışanlar sağlayacak.
Mevcut yasada sigorta başlangıcından önceki doğumlar için borçlanma hakkı tanınmıyor.

Eğer torba yasa kabul edilirse:

• Staj tarihi sigorta başlangıcı sayılacak
• Böylece kadınlar stajdan sonraki tüm doğumları için borçlanma yapabilecek

Örnek Senaryo:

• 1997’de staj yapan
• 1998’de doğum yapan
• 2000’de işe başlayan bir kadın
  Bugün doğum borçlanması yapamıyor.
  Düzenleme sonrası 1997 başlangıç sayılacağı için 1998 doğumunu borçlanabilecek ve 720 gün prim kazanacak.

Bu da erken emeklilik için büyük avantaj sağlayacak.

EYT’ye Dahil Olma İhtimali

Staj başlangıcının resmen kabul edilmesi:

• EYT’ye kıl payı giremeyenlerin
• 8 Eylül 1999 tarihini sadece “aylar veya bir yıl” ile kaçıranların
  yolunu tamamen açabilir.

Uzmanlara göre bu düzenleme, “EYT’nin ikinci büyük halkası” olabilir.

Emeklilik Yaşı 1–2 Yıl Öne Çekilebilir

Sigorta başlangıcı ne kadar erken olursa, emeklilik için gereken yaş da o kadar düşüyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte birçok çalışanın emekli olma yaşı 1 ila 2 yıl geriye çekilecek.

Özellikle prim eksiği bulunanlar için bu değişiklik kritik önem taşıyor.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Düzenlemenin hayata geçebilmesi için izlenecek adımlar şunlar:

Komisyon onayıyla torba yasaya eklenmesi
TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi
Cumhurbaşkanı onayı sonrası Resmî Gazete’de yayımlanması

Meclis kulislerine göre bu maddenin yeni yasama döneminde gündeme gelmesi bekleniyor.

Kimler Faydalanacak?

Staj ve çıraklık sigortası olanlar
EYT’yi bir gün veya ayla kaçıranlar
Sigorta başlangıcını geriye çekmek isteyen erkekler (askerlik ile birlikte daha da geriye gider)
Daha fazla doğum borçlanması hakkı kazanacak kadınlar
Emeklilik yaşını düşürmek isteyen tüm çalışanlar